Rękojmia a gwarancja – różnice, o których warto wiedzieć

Rękojmia i gwarancja to dwie odrębne podstawy reklamacji – pierwsza wiąże się z ustawową odpowiedzialnością sprzedawcy, a druga z dobrowolnym zobowiązaniem gwaranta. Sprawdź, komu zgłosić wadę, jakie roszczenia Ci przysługują i czy rękojmia jest możliwa po zakończeniu gwarancji.

Rękojmia a gwarancja – czym się różnią?

W sprzedaży konsumenckiej określenie rękojmia jest potocznie używane na oznaczenie odpowiedzialności sprzedawcy za niezgodność towaru z umową. Od 1 stycznia 2023 r. podstawą reklamacji konsumenta wobec sprzedawcy są przede wszystkim przepisy ustawy o prawach konsumenta dotyczące braku zgodności towaru z umową. Gwarancja pozostaje natomiast dobrowolnym oświadczeniem producenta, sprzedawcy, importera lub innego gwaranta.

Najważniejsza różnica dotyczy podmiotu odpowiedzialnego. Za zgodność produktu z umową odpowiada sprzedawca, niezależnie od tego, czy sam wyprodukował towar. Za realizację gwarancji odpowiada podmiot wskazany w oświadczeniu gwarancyjnym.

Reklamacja z tytułu niezgodności towaru z umową jest ustawowym uprawnieniem kupującego, natomiast gwarancja działa tylko wtedy, gdy została udzielona.

Co obejmuje odpowiedzialność sprzedawcy?

Sprzedawca odpowiada za to, aby towar miał właściwości uzgodnione z kupującym, nadawał się do zwykłego zastosowania i był kompletny. Produkt może być niezgodny z umową także wtedy, gdy nie odpowiada publicznym zapewnieniom sprzedawcy lub producenta.

Niezgodność fizyczna

Przykładem niezgodności jest monitor, który nie wyświetla obrazu, telefon pozbawiony deklarowanej funkcji albo urządzenie dostarczone bez elementu znajdującego się w zestawie. Problem może dotyczyć również towaru, który nie nadaje się do celu wskazanego sprzedawcy przed zakupem.

Niezgodność prawna

Wada prawna występuje wtedy, gdy rzecz należy do osoby trzeciej, jest obciążona prawem innej osoby albo korzystanie z niej ogranicza decyzja lub orzeczenie właściwego organu. W takiej sytuacji reklamacja również powinna być skierowana do sprzedawcy.

Jak długo można reklamować towar?

W przypadku konsumenta sprzedawca odpowiada za brak zgodności towaru z umową co do zasady przez 2 lata od dnia wydania produktu. Dla towarów używanych strony mogą uzgodnić krótszy termin, jednak nie może on być krótszy niż rok, a informacja o takim ograniczeniu powinna być przekazana przed zakupem.

Jeżeli niezgodność ujawni się w okresie 2 lat, konsument może zgłosić reklamację. W pierwszym roku obowiązuje domniemanie, że problem istniał już w chwili dostarczenia towaru, chyba że charakter wady lub okoliczności sprawy wskazują inaczej.

Sprzedawca powinien odpowiedzieć na żądanie konsumenta w ciągu 14 dni. Brak stanowiska w tym terminie oznacza uznanie żądania za zasadne, gdy konsument domagał się naprawy, wymiany albo obniżenia ceny z określoną kwotą obniżki.

Na czym polega gwarancja?

Gwarancja wynika z oświadczenia gwarancyjnego. Gwarant sam określa czas ochrony, jej terytorialny zakres, objęte nią wady oraz sposób zgłoszenia problemu. Warunki mogą przewidywać naprawę, wymianę, zwrot ceny albo inne świadczenie.

Dokument gwarancyjny powinien wskazywać między innymi:

• nazwę i adres gwaranta,
• czas obowiązywania ochrony,
• terytorialny zakres gwarancji,
• towar lub elementy objęte gwarancją,
• procedurę zgłaszania i rozpatrywania reklamacji.

Jeżeli oświadczenie gwarancyjne nie określa czasu trwania ochrony, przyjmuje się, że gwarancja obowiązuje przez 2 lata od wydania towaru. Szczegółowe zasady trzeba jednak zawsze sprawdzić w dokumencie dołączonym do produktu.

Jakie roszczenia przysługują kupującemu?

Przy reklamacji kierowanej do sprzedawcy konsument może w pierwszej kolejności domagać się naprawy albo wymiany towaru. Jeżeli sprzedawca odmówi, nie usunie problemu lub nie wymieni rzeczy w rozsądnym czasie, możliwe jest obniżenie ceny, a przy istotnej niezgodności także odstąpienie od umowy.

Zakres świadczeń w ramach gwarancji wynika z oświadczenia gwaranta. Może on ustalić, że reklamacja obejmuje wyłącznie naprawę, wymianę konkretnego elementu albo inne rozwiązanie. Gwarancja nie może jednak ograniczać ustawowych praw konsumenta wobec sprzedawcy.

Gdzie złożyć reklamację – u sprzedawcy czy producenta?

Jeżeli korzystasz z odpowiedzialności za niezgodność towaru z umową, reklamację składasz sprzedawcy. Producent nie może przejąć tej odpowiedzialności tylko dlatego, że to on wytworzył produkt.

Reklamację gwarancyjną kierujesz do gwaranta wskazanego w dokumencie. Może nim być producent, sprzedawca, importer albo serwis. Warto wybrać tę procedurę, która zapewnia korzystniejszy zakres naprawy, krótszy czas obsługi lub prostszy sposób dostarczenia produktu.

Jak przygotować reklamację?

Przepisy nie wymagają oryginalnego opakowania ani paragonu jako jedynych dowodów zakupu. Sprzedawca nie może uzależniać przyjęcia reklamacji od dostarczenia pudełka, instrukcji czy innych elementów, które nie są potrzebne do oceny wady.

Najbezpieczniej złożyć reklamację w formie pisemnej lub elektronicznej i zachować potwierdzenie jej przekazania. W zgłoszeniu warto zawrzeć:

1. datę zakupu i opis produktu,
2. opis ujawnionej niezgodności,
3. datę zauważenia problemu,
4. konkretne żądanie wobec sprzedawcy lub gwaranta,
5. dowód zakupu albo inne potwierdzenie transakcji.

Dowodem może być paragon, faktura, potwierdzenie płatności kartą, wiadomość e-mail, historia zamówienia lub zeznanie świadka. Dokument powinien opisywać wadę rzeczowo, bez zbędnych ocen i domysłów dotyczących jej przyczyny.

Czy można skorzystać z rękojmi po gwarancji?

Zakończenie gwarancji nie pozbawia automatycznie prawa do reklamacji u sprzedawcy. Jeżeli nadal trwa ustawowy okres odpowiedzialności za niezgodność towaru z umową, możesz złożyć reklamację niezależnie od tego, że gwarant odmówił naprawy albo jego ochrona już wygasła.

Obie podstawy są niezależne. Skorzystanie z gwarancji nie zamyka drogi do reklamacji u sprzedawcy, a odrzucenie zgłoszenia gwarancyjnego nie przesądza o wyniku reklamacji z tytułu niezgodności towaru z umową.

Jeśli producent odmówił realizacji gwarancji, sprawdź, czy nadal możesz skierować reklamację do sprzedawcy w ramach ustawowej odpowiedzialności za towar.

Co zmienia się w relacjach B2B?

W transakcjach między przedsiębiorcami zastosowanie mają przede wszystkim przepisy Kodeksu cywilnego, a strony mogą szeroko kształtować zasady odpowiedzialności. Umowa może ograniczyć rękojmię, zmodyfikować ją albo całkowicie wyłączyć, dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić warunki kontraktu.

Gwarancja w B2B także zależy od treści oświadczenia. Producent lub sprzedawca może określić zakres ochrony, procedurę serwisową, wyłączenia oraz terminy. Jasne zapisy ograniczają spory dotyczące niewłaściwego użytkowania, braku przeglądów lub działania czynników zewnętrznych.

Przedsiębiorca kupujący towar powinien zweryfikować w szczególności:

• czy rękojmia została ograniczona albo wyłączona,
• jakie wady obejmuje gwarancja,
• kto ponosi koszty transportu i serwisu,
• jakie terminy obowiązują przy zgłoszeniu problemu,
• czy wymagane są przeglądy lub określony sposób eksploatacji.

W B2B znaczenie ma także szybkie zgłoszenie wady, dokumentacja odbioru oraz ustalenia dotyczące transportu. Dlatego reklamacja powinna być zgodna zarówno z przepisami, jak i z treścią zawartej umowy.