Uszkodzony banknot wymienisz bezpłatnie w kasie dowolnego banku działającego w Polsce albo bezpośrednio w Narodowym Banku Polskim. Nie musisz być klientem wybranej placówki. Warunkiem jest autentyczność banknotu, możliwość rozpoznania nominału oraz zachowanie co najmniej 45% jego pierwotnej powierzchni w jednym fragmencie.
Gdzie wymienić uszkodzony banknot?
Najprostszym rozwiązaniem jest wizyta w kasie dowolnego banku komercyjnego w Polsce. Bank może wymienić banknot od ręki albo przyjąć go do dalszej weryfikacji, jeśli uszkodzenie utrudnia ocenę jego autentyczności lub wartości nominalnej. Wymiana jest bezpłatna i nie wymaga posiadania rachunku w danym banku.
Uszkodzony banknot możesz również wymienić w oddziale Narodowego Banku Polskiego. NBP zajmuje się także sprawami, których bank komercyjny nie może rozstrzygnąć, na przykład banknotami silnie zabrudzonymi, nadpalonymi albo zabarwionymi przez system neutralizacji stosowany w zabezpieczeniach antykradzieżowych.
Jeżeli nie możesz udać się do placówki, możliwa jest wymiana korespondencyjna w NBP. Ta forma dotyczy przesyłek o łącznej wartości nieprzekraczającej 2000 zł.
Kiedy banknot kwalifikuje się do wymiany?
Banknot powinien być autentyczny, a jego nominał musi dać się rozpoznać. Może być między innymi przedarty, naddarty, postrzępiony, podklejony, zabrudzony, zaplamiony, odbarwiony, zawilgocony lub nadpalony. O wymianie decyduje także zachowana powierzchnia banknotu w jednym fragmencie.
Progi wpływają na kwotę, którą otrzymasz:
| Zachowana powierzchnia | Wartość wymiany | Przykład dla banknotu 100 zł |
|---|---|---|
| 75–100% | 100% wartości nominalnej | 100 zł |
| 45–75% | 50% wartości nominalnej | 50 zł |
| Mniej niż 45% | Brak wymiany | 0 zł |
Jeżeli banknot został przerwany na kilka części, zachowaj wszystkie fragmenty. Części powinny pochodzić z tego samego banknotu i dać się ułożyć w spójną całość. W określonych przypadkach banknot podzielony na nie więcej niż dziewięć części, bez ubytków powierzchni, może zostać wymieniony za pełną wartość.
Sam próg powierzchni nie wystarczy, gdy nie można potwierdzić autentyczności albo rozpoznać nominału. Bank może wtedy odmówić wymiany w kasie i przekazać banknot do oceny NBP. Jeżeli istnieje podejrzenie fałszerstwa, banknot może zostać zatrzymany.
Jak przebiega wymiana banknotu?
W przypadku osobistej wizyty postępowanie jest proste:
- Przygotuj banknot oraz wszystkie jego zachowane fragmenty.
- Udaj się do kasy dowolnego banku albo do oddziału NBP.
- Przekaż banknot pracownikowi do oceny autentyczności, nominału i zachowanej powierzchni.
- Odbierz pełną albo połowę wartości nominalnej, a jeśli potrzebna jest dodatkowa ocena, zachowaj potwierdzenie przyjęcia banknotu.
Wymiana korespondencyjna wymaga wysłania banknotu do centrali NBP. Przygotuj przesyłkę w następujący sposób:
- Wypełnij wniosek o wymianę i podaj numer rachunku, na który mają trafić środki.
- Zabezpiecz banknot i wszystkie jego fragmenty, aby nie powstały kolejne uszkodzenia.
- Wyślij przesyłkę na adres Narodowego Banku Polskiego, Departament Emisyjno-Skarbcowy, ul. Świętokrzyska 11/21, 00-919 Warszawa, z dopiskiem „DES – wymiana”.
- Poczekaj na ocenę NBP i przelew kwoty wynikającej z decyzji.
Łączna wartość banknotów wysyłanych korespondencyjnie nie może przekroczyć 2000 zł. Przy poważnych uszkodzeniach czas rozpatrzenia sprawy może być dłuższy niż przy zwykłej wymianie w kasie.
Czy sklep musi przyjąć uszkodzony banknot?
Nie. Sklep, restauracja ani inny sprzedawca nie mają obowiązku przyjęcia banknotu, który jest wyraźnie uszkodzony, mocno zabrudzony, podklejony lub budzi wątpliwości co do autentyczności. Kasjer nie musi oceniać, czy zachowało się 45% albo 75% powierzchni.
Odmowa przy kasie nie oznacza jednak, że banknot stracił całą wartość. Nie próbuj płacić nim na siłę ani samodzielnie usuwać śladów zabarwienia. Zabierz go wraz ze wszystkimi fragmentami do banku. Tam zostanie oceniony zgodnie z zasadami określonymi przez NBP.
