Podatek od darowizny to temat, który budzi wiele pytań i niejasności, zwłaszcza w kontekście zmieniających się przepisów. W 2026 roku obowiązują nowe zasady dotyczące zgłaszania darowizn i związanych z nimi obowiązków podatkowych. Warto zrozumieć, kiedy i jak należy zgłosić darowiznę, aby uniknąć niepotrzebnych komplikacji finansowych i prawnych.
Kiedy powstaje obowiązek podatkowy od darowizny?
Obowiązek podatkowy od darowizny powstaje w momencie jej otrzymania. W przypadku darowizn od osób z tzw. grupy zerowej, do której zaliczają się najbliżsi członkowie rodziny, zgłoszenie powinno nastąpić w ciągu 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny. Dla pozostałych osób, z innych grup podatkowych, termin ten wynosi miesiąc. Kluczowe jest, aby nie przekroczyć tych terminów, ponieważ opóźnienie może skutkować utratą prawa do zwolnienia z podatku.
Warto zaznaczyć, że moment obowiązku podatkowego jest różny w zależności od formy przekazania majątku. Na przykład:
- Dziedziczenie – dzień uprawomocnienia orzeczenia sądu.
- Zapis zwykły i polecenie darczyńcy – dzień wykonania zapisu lub polecenia.
- Darowizna w innej formie niż akt notarialny – dzień spełnienia przyrzeczonego świadczenia.
Jakie są grupy podatkowe i ich limity?
Podatek od darowizny w Polsce zależy od przynależności darczyńcy i obdarowanego do jednej z trzech grup podatkowych, które różnią się wysokością kwoty wolnej od podatku:
- I grupa podatkowa: małżonkowie, dzieci, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, zięć, synowa, pasierb, ojczym, macocha. Kwota wolna od podatku to 36 120 zł.
- II grupa podatkowa: dalsza rodzina, jak zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców. Kwota wolna to 27 090 zł.
- III grupa podatkowa: osoby niespokrewnione. Kwota wolna wynosi 5 733 zł.
Te limity odnoszą się do sumy darowizn otrzymanych od jednej osoby w ciągu pięciu lat. Przekroczenie tej kwoty oznacza konieczność zapłaty podatku.
Jak oblicza się podatek?
Stawki podatku od darowizny są różne w zależności od grupy podatkowej i wysokości nadwyżki ponad kwotę wolną od podatku. Dla każdej grupy są one następujące:
- I grupa: 3% dla nadwyżki do 11 833 zł, 5% dla nadwyżki do 23 665 zł, 7% dla nadwyżki powyżej 23 665 zł.
- II grupa: 7% dla nadwyżki do 11 833 zł, 9% dla nadwyżki do 23 665 zł, 12% dla nadwyżki powyżej 23 665 zł.
- III grupa: 12% dla nadwyżki do 11 833 zł, 16% dla nadwyżki do 23 665 zł, 20% dla nadwyżki powyżej 23 665 zł.
Jak zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego?
Aby skorzystać ze zwolnienia z podatku lub zgłosić darowiznę, należy wypełnić odpowiedni formularz. Dla darowizn od osób z grupy zerowej używa się formularza SD-Z2, a dla pozostałych darowizn formularza SD-3. Dokumenty można złożyć osobiście, elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy lub listownie.
Przy zgłaszaniu darowizn istotne jest zachowanie wymaganych terminów:
- Grupa zerowa: 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny.
- Pozostałe grupy: 1 miesiąc od dnia otrzymania darowizny.
Nieprzestrzeganie tych okresów może skutkować obowiązkiem zapłaty podatku.
Kiedy darowizna jest zwolniona z podatku?
Darowizny od najbliższej rodziny mogą być całkowicie zwolnione z podatku, pod warunkiem zgłoszenia ich w odpowiednim czasie. Dotyczy to małżonków, dzieci, rodziców, dziadków, rodzeństwa, pasierbów oraz ojczyma i macochy. W przypadku darowizn poniżej określonych limitów, nie ma obowiązku zgłaszania ich do urzędu skarbowego.
Warto również pamiętać o specjalnych warunkach zwolnienia dla darowizn przeznaczanych na cele mieszkaniowe, gdzie obowiązują dodatkowe limity i wymogi dokumentacyjne.
Jakie są konsekwencje niezłożenia zgłoszenia?
Nieprzestrzeganie obowiązku zgłoszenia darowizny w terminie skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku. W przypadku darowizn ujawnionych dopiero podczas kontroli podatkowej, stawka podatku wynosi 20% wartości darowizny. Dlatego ważne jest, aby wszystkie formalności dopełnić w odpowiednim czasie, aby uniknąć dodatkowych kosztów.
Ważne jest, aby darowizny zgłaszać w terminie – niezłożenie zgłoszenia może skutkować obowiązkiem zapłaty wysokiego podatku.
Co warto zapamietać?:
- Obowiązek podatkowy powstaje w momencie otrzymania darowizny; terminy zgłoszenia to 6 miesięcy dla grupy zerowej i 1 miesiąc dla pozostałych.
- Grupy podatkowe: I grupa (36 120 zł), II grupa (27 090 zł), III grupa (5 733 zł) – limity dotyczą sumy darowizn w ciągu 5 lat.
- Stawki podatku: I grupa (3%-7%), II grupa (7%-12%), III grupa (12%-20%) – różnią się w zależności od nadwyżki ponad kwotę wolną.
- Formularze do zgłoszenia darowizny: SD-Z2 dla grupy zerowej, SD-3 dla pozostałych; zgłoszenia można składać osobiście, elektronicznie lub listownie.
- Nieprzestrzeganie terminów zgłoszenia skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku, w tym stawką 20% w przypadku ujawnienia darowizny podczas kontroli.
