To, czy składasz pozew, czy wniosek o separację, zależy od zgodności małżonków. Pozew stosuje się w trybie spornym, a wspólny wniosek – w nieprocesowym, gdy małżonkowie są zgodni i nie mają wspólnych małoletnich dzieci. W obu przypadkach trzeba wykazać zupełny rozkład pożycia, czyli ustanie więzi emocjonalnej, fizycznej i gospodarczej.
Pozew czy wniosek o separację?
W języku potocznym często mówi się o „wniosku o separację”, jednak nazwa pisma ma znaczenie procesowe. Gdy tylko jeden z małżonków chce separacji albo strony nie uzgodniły wszystkich kwestii, należy przygotować pozew o separację. Sprawa toczy się wtedy w trybie procesowym, a sąd wydaje wyrok.
Zgodny wniosek o separację mogą złożyć wspólnie małżonkowie, którzy nie mają wspólnych małoletnich dzieci i porozumieli się co do samego rozstania. Postępowanie odbywa się w trybie nieprocesowym. Separacja nie rozwiązuje małżeństwa, ale po uprawomocnieniu orzeczenia powoduje między małżonkami powstanie rozdzielności majątkowej.
| Cecha | Pozew o separację | Zgodny wniosek o separację |
|---|---|---|
| Tryb | Procesowy, gdy istnieje spór | Nieprocesowy, na wspólne żądanie małżonków |
| Opłata | 600 zł | 100 zł |
| Orzekanie o winie | Sąd co do zasady rozstrzyga o winie, chyba że oboje małżonkowie zgodnie żądają jej pominięcia | Sąd nie orzeka o winie |
| Wymagania | Może wystarczyć działanie jednego małżonka, także przy konflikcie lub wspólnych małoletnich dzieciach | Wymagana zgoda obojga małżonków i brak wspólnych małoletnich dzieci |
Jak przygotować pismo krok po kroku?
Pismo składa się do właściwego Sądu Okręgowego. Zasadniczo właściwy jest sąd ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeżeli w tym okręgu nadal mieszka przynajmniej jedno z nich. Jeżeli nie można zastosować tej zasady, bierze się pod uwagę miejsce zamieszkania pozwanego, a w dalszej kolejności powoda.
Przy sporządzaniu pozwu lub wniosku zachowaj następującą kolejność:
- Nagłówek pisma – wpisz miejscowość i datę, nazwę właściwego sądu oraz wydział.
- Dane uczestników – podaj imiona, nazwiska, adresy zamieszkania i numery PESEL. W pozwie wskaż, kto jest powodem, a kto pozwanym. We wspólnym wniosku oznacz małżonków jako wnioskodawców lub uczestników zgodnie z wymaganiami sądu.
- Tytuł pisma – użyj określenia „pozew o separację” albo „zgodny wniosek o separację”.
- Żądania – jasno określ, że domagasz się orzeczenia separacji. W pozwie wskaż także, czy żądasz orzeczenia o winie, czy wspólnie wnosicie o zaniechanie rozstrzygania o winie.
- Sprawy dotyczące dzieci – jeżeli masz wspólne małoletnie dzieci, uwzględnij żądania dotyczące władzy rodzicielskiej, miejsca zamieszkania dzieci, kontaktów i alimentów.
- Inne żądania – w zależności od sytuacji możesz zawrzeć wnioski dotyczące alimentów na małżonka albo sposobu korzystania ze wspólnego mieszkania.
- Uzasadnienie – opisz fakty wskazujące na zupełny rozkład pożycia, przyczyny kryzysu oraz sytuację rodzinną.
- Dowody i podpis – wskaż dokumenty oraz świadków, jeżeli mają potwierdzać opisane okoliczności. Pismo trzeba własnoręcznie podpisać.
Nie należy wpisywać żądań, których nie potrafisz uzasadnić. Jeżeli domagasz się alimentów, podaj konkretną kwotę i wyjaśnij, z czego wynikają potrzeby osoby uprawnionej oraz możliwości zarobkowe osoby zobowiązanej.
Jak napisać uzasadnienie separacji?
Podstawą orzeczenia separacji jest zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. W odróżnieniu od rozwodu nie trzeba wykazywać, że rozkład jest trwały. Uzasadnienie powinno przedstawiać konkretne zdarzenia, ich chronologię i obecny sposób funkcjonowania małżonków. Same stwierdzenia, że „relacja się skończyła” albo „nie ma już porozumienia”, zwykle nie wyjaśniają dostatecznie sytuacji.
Opis powinien odnosić się do trzech więzi składających się na pożycie małżeńskie:
- Więź emocjonalna – opisz, kiedy i w jaki sposób ustały uczucia, zaufanie, wzajemne wsparcie oraz wspólne plany.
- Więź fizyczna – wskaż, czy i od kiedy ustało współżycie oraz czy małżonkowie faktycznie prowadzą odrębne życie osobiste.
- Więź gospodarcza – przedstaw, czy istnieje wspólny budżet, wspólne konto, wspólne zakupy i wspólne prowadzenie domu.
Wspólne mieszkanie nie wyklucza zupełnego rozkładu pożycia. W takiej sytuacji trzeba wyjaśnić, czy małżonkowie zajmują osobne pokoje, prowadzą oddzielne gospodarstwa i ponoszą osobno koszty utrzymania. Przyczyny kryzysu, takie jak zdrada, uzależnienie, przemoc, konflikty finansowe lub trwała niezgodność charakterów, przedstaw rzeczowo i bez obraźliwych ocen.
Jeżeli są wspólne małoletnie dzieci, uzasadnienie powinno wskazywać, jak po separacji będzie wyglądała opieka, kontakty oraz finansowanie ich potrzeb. Sąd bierze pod uwagę dobro dzieci. Do twierdzeń można dołączyć dowody, na przykład dokumenty, wydruki korespondencji, wyciągi bankowe lub wskazanie świadków.
Jakie załączniki dołączyć?
Do pisma przygotuj komplet dokumentów oraz odpis dla drugiego małżonka, jeżeli sprawa toczy się w trybie procesowym. Najczęściej potrzebne są:
- oryginał odpisu skróconego aktu małżeństwa z Urzędu Stanu Cywilnego,
- oryginały odpisów skróconych aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci, jeżeli dotyczy,
- potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej,
- odpis pozwu lub wniosku wraz z załącznikami dla drugiej strony,
- dokumenty potwierdzające opisane fakty, na przykład zaświadczenia o zarobkach, dokumentację medyczną, korespondencję lub wyciągi bankowe.
Dokumenty finansowe są szczególnie istotne przy żądaniu alimentów. Wtedy warto przedstawić zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania dzieci lub małżonka oraz informacje o dochodach i możliwościach zarobkowych stron. Wymogi dotyczące liczby odpisów mogą zależeć od rodzaju sprawy i liczby uczestników, dlatego przed złożeniem dokumentów sprawdź aktualne informacje właściwego sądu.
Gdzie i jak złożyć pismo?
Pozew lub wniosek można złożyć osobiście w biurze podawczym właściwego sądu albo wysłać pocztą. Przy osobistym składaniu warto mieć dodatkową kopię pisma, na której pracownik sądu potwierdzi datę wpływu. W przypadku wysyłki zachowaj dowód nadania.
Opłata od pozwu wynosi co do zasady 600 zł, a od wspólnego wniosku o separację 100 zł. Opłaty sądowe mogą ulegać zmianom, dlatego przed przelewem sprawdź rachunek i aktualne informacje na stronie właściwego sądu. Osoba, która nie może ponieść kosztów postępowania, może rozważyć złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Na co uważać?
Najczęstsze problemy to brak podpisu, niepełne dane stron, niewłaściwy sąd, brak potwierdzenia opłaty oraz niezłożenie odpisu dla drugiej strony. Błędem jest także opisanie wyłącznie konfliktu bez wskazania, jak ten konflikt doprowadził do ustania więzi emocjonalnej, fizycznej i gospodarczej.
Przed wysłaniem dokumentów sprawdź, czy pismo zawiera:
- właściwą nazwę – pozew albo zgodny wniosek,
- pełne dane stron i numery PESEL,
- konkretne żądania dotyczące separacji, dzieci i ewentualnych alimentów,
- rzeczowe uzasadnienie zupełnego rozkładu pożycia,
- podpis, wymagane załączniki, odpisy i dowód opłaty.
Przy wspólnych małoletnich dzieciach, żądaniu alimentów, przemocy domowej albo skomplikowanych rozliczeniach majątkowych treść pisma warto skonsultować z adwokatem lub radcą prawnym. Orzeczenie separacji powoduje powstanie rozdzielności majątkowej, ale nie rozwiązuje małżeństwa i nie pozwala na zawarcie nowego związku małżeńskiego.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Przed złożeniem pisma sprawdź aktualne wymagania właściwego sądu lub skonsultuj sprawę z profesjonalnym pełnomocnikiem.
