Kwit depozytowy, na przykład ADR, jest instrumentem finansowym reprezentującym określone aktywo, najczęściej akcje zagranicznej spółki. Banknot pełni natomiast funkcję pieniądza i służy przede wszystkim do regulowania płatności. Najważniejsza różnica polega na tym, że kwit depozytowy wymaga aktywa bazowego, a banknot jest samodzielnym środkiem płatniczym.
Czym różni się kwit depozytowy od banknotu?
Kwit depozytowy jest papierem wartościowym wystawionym w związku z aktywami przechowywanymi przez bank depozytariusz. W przypadku ADR-ów aktywem bazowym są zwykle akcje spółki zagranicznej. Posiadacz kwitu uzyskuje określone prawa związane z tymi akcjami, zgodnie z warunkami emisji. Jeden kwit może odpowiadać jednej akcji, części akcji albo kilku akcjom.
Banknot jest znakiem pieniężnym, który w danym systemie prawnym może pełnić funkcję prawnego środka płatniczego. Współczesny banknot jest zwykle częścią pieniądza fiducjarnego, czyli pieniądza, którego wartość nie wynika z wymienialności na określoną ilość złota lub innego kruszcu. Jego użyteczność opiera się na akceptacji społecznej, przepisach oraz zaufaniu do emitenta i systemu gospodarczego.
Różnicę można ująć krótko: kwit depozytowy daje ekspozycję na aktywo bazowe i służy inwestowaniu, natomiast banknot umożliwia dokonywanie płatności. Banknot można wydać w sklepie lub przekazać wierzycielowi, ale kwit depozytowy nie staje się przez samo posiadanie powszechnym pieniądzem.
Typowe cechy pieniądza fiducjarnego obejmują:
- Powszechną akceptowalność w obrocie gospodarczym.
- Emisję nadzorowaną przez bank centralny lub uprawniony organ systemu pieniężnego.
- Brak obowiązkowego pokrycia w złocie, srebrze albo innym kruszcu.
- Wartość zależną między innymi od zaufania do emitenta i stabilności gospodarki.
Do czego służy kwit depozytowy?
Najbardziej znanym przykładem jest ADR, czyli American Depositary Receipt. To forma obrotu, która pozwala inwestorom kupować i sprzedawać prawa związane z akcjami spółki zagranicznej na lokalnym rynku. Akcje bazowe pozostają zdeponowane u banku powierniczego, a bank depozytariusz emituje kwity reprezentujące te aktywa.
Dzięki temu inwestor nie musi samodzielnie nabywać akcji na zagranicznej giełdzie ani organizować całej obsługi w obcej walucie i systemie rozliczeniowym. ADR może być notowany i rozliczany w warunkach znanych inwestorom na rynku, na którym został wyemitowany. Nie oznacza to jednak, że kwit jest niezależny od spółki bazowej. Jego wartość pozostaje powiązana z ceną reprezentowanych akcji, a wypłaty dla inwestora mogą obejmować dywidendy pomniejszone o opłaty depozytariusza.
W inwestowaniu zagranicznym kwit depozytowy pełni kilka funkcji:
- Ułatwia dostęp do akcji spółek notowanych na innym rynku.
- Standaryzuje obrót i rozliczenia dla inwestorów korzystających z lokalnej giełdy.
- Reprezentuje prawa związane z określoną liczbą akcji bazowych.
- Pozwala uzyskać ekspozycję na zagraniczną spółkę bez bezpośredniego zakupu jej akcji na macierzystym rynku.
Posiadanie ADR-u nadal wiąże się z ryzykiem inwestycyjnym. Cena może spadać wraz z kursem akcji bazowych, a dodatkowe znaczenie mają kursy walut, sytuacja emitenta i płynność danego kwitu. Występują także opłaty związane z jego obsługą. Z tego powodu ADR nie jest pieniądzem ani bezpiecznym odpowiednikiem banknotu.
Kwit depozytowy a banknot – porównanie
Najważniejsze różnice między tymi instrumentami przedstawia tabela:
| Cecha | Kwit depozytowy (ADR) | Banknot |
|---|---|---|
| Cel | Inwestowanie i reprezentowanie praw do aktywa bazowego | Dokonywanie płatności i regulowanie zobowiązań |
| Emitent | Bank depozytariusz, działający w związku z aktywami przechowywanymi przez instytucję powierniczą | Bank centralny lub inny uprawniony emitent pieniądza |
| Podstawa wartości | Akcje albo inne aktywa zdeponowane jako podstawa emisji | Akceptacja pieniądza, przepisy i zaufanie do systemu pieniężnego |
| Ryzyko | Ryzyko aktywa bazowego, emitenta, walutowe, rynkowe i związane z płynnością | Głównie ryzyko inflacji, utraty siły nabywczej i stabilności systemu pieniężnego |
| Płynność | Zależy od obrotu danym kwitem i zainteresowania inwestorów | Zwykle wysoka w kraju, w którym banknot jest akceptowany jako środek płatniczy |
Dlaczego banknot bywa kojarzony z kwitem depozytowym?
Źródłem podobieństwa jest historia pieniądza. Dawne banknoty były związane z kwitami potwierdzającymi zdeponowanie złota w banku. Taki dokument uprawniał posiadacza do odebrania określonej ilości kruszcu. Zamiast każdorazowo przenosić złoto, można było przekazać kwit, co ułatwiało handel.
W tym historycznym znaczeniu banknot rzeczywiście przypominał kwit depozytowy, ponieważ jego wartość wiązała się z możliwością wymiany na zdeponowane złoto. Z czasem systemy pieniężne odchodziły od pełnej wymienialności banknotów na kruszec. Współczesny banknot nie jest już pokwitowaniem odbioru konkretnej sztabki złota ani dokumentem potwierdzającym własność akcji.
Dlatego podobieństwo dotyczy przede wszystkim pochodzenia i dawnej funkcji, a nie współczesnej konstrukcji prawnej. ADR pozostaje instrumentem opartym na określonym aktywie bazowym, podczas gdy dzisiejszy banknot jest samodzielnym pieniądzem przeznaczonym do obrotu.
Najprostsze rozróżnienie brzmi więc: kwit depozytowy reprezentuje aktywo, a banknot reprezentuje jednostkę pieniądza używaną do płatności. To właśnie obecność albo brak aktywa bazowego pozwala odróżnić oba pojęcia.
